Programy przedakcesyjne w województwie śląskim – fundament integracji z Unią Europejską

Przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej w 2004 roku, województwo śląskie – podobnie jak inne regiony kraju – aktywnie korzystało z programów przedakcesyjnych, które miały na celu przygotowanie administracji, gospodarki i społeczeństwa do pełnego członkostwa we Wspólnocie. Kluczowe znaczenie miały trzy instrumenty finansowe: PHARE, SAPARD i ISPA.

PHARE, początkowo skoncentrowany na wspieraniu transformacji ustrojowej, z czasem stał się głównym źródłem wsparcia w zakresie rozwoju instytucjonalnego i infrastruktury. W województwie śląskim środki z PHARE wspomagały modernizację administracji publicznej, rozwój małych i średnich przedsiębiorstw oraz inwestycje w edukację i infrastrukturę lokalną.

SAPARD był dedykowany obszarom wiejskim i rolnictwu. W regionie, gdzie wiejskie tereny południa województwa (jak Żywiecczyzna czy okolice Częstochowy) wymagały wsparcia w modernizacji gospodarstw, SAPARD odegrał kluczową rolę. Pomógł w unowocześnianiu produkcji rolnej, poprawie jakości żywności oraz rozwoju wiejskiej infrastruktury.

Z kolei ISPA koncentrował się na dużych inwestycjach infrastrukturalnych z zakresu ochrony środowiska i transportu. W Śląskiem, regionie o silnym uprzemysłowieniu, wsparcie ISPA było wykorzystywane m.in. do modernizacji oczyszczalni ścieków, gospodarki odpadami czy poprawy sieci drogowej i kolejowej.

Dzięki wykorzystaniu funduszy przedakcesyjnych, województwo śląskie mogło nie tylko lepiej przygotować się do wyzwań członkostwa w UE, ale także rozpocząć ważne procesy modernizacyjne, które z czasem kontynuowano już z wykorzystaniem funduszy strukturalnych. Programy te zbudowały fundamenty pod dalszy rozwój regionalny oraz efektywne korzystanie z pełnego pakietu polityki spójności po 2004 roku.

Górnośląska Agencja Rozwoju Regionalnego SA (obecnie Fundusz Górnośląski SA), zgodnie z celem, dla jakiego została powołana, skutecznie wdrożyła w województwie śląskim programy przedakcesyjne o łącznej wartości 76 mln euro (do roku 2026):

• Phare STRUDER w latach 1993–1999
  • Phare RAPID w latach 1996–1999
  • Phare ODBUDOWA w latach 1997–1999

• Phare SCI-TECH II w latach 2000–2001
• Phare INICJATYWA II w latach 2000–2002
• Phare INICJATYWA III w latach 2005–2006
• Phare 2000 w latach 2002–2004
• Phare 2001 w latach 2003–2004
• Phare 2002 w roku 2004
• Phare 2003 w latach 2005–2006

Wartość wdrożonych programów:

• Phare STRUDER: 13,04 mln euro
  • Phare RAPID: 1,23 mln euro
  • Phare ODBUDOWA: 19,8 mln euro

• Phare SCI-TECH II: 50 tys. euro
• Phare INICJATYWA: 5,15 mln euro
• Phare INICJATYWA II: 4,51 mln euro
• Phare INICJATYWA III: 2,70 mln euro
• Phare 2000: 17,25 mln euro
• Phare 2001: 6,83 mln euro
• Phare 2002: 2,49 mln euro
• Phare 2003: 2,95 mln euro